Live of vooraf opgenomen: wat dat met je geloofwaardigheid doet

Op het moment dat je merkt dat je hetzelfde verhaal voor de derde keer vertelt, komt de vraag: kan ik dit niet één keer opnemen en dan afspelen? Dat kan en het scheelt zenuwen, avonden en techniekgedoe. Alleen verandert er iets in wat je publiek van je krijgt en dat is precies waar het misgaat als je er niet eerlijk over bent.

Wat je opgeeft

Bij een live-uitzending gebeurt er iets wat je met geen enkele opname nabootst: je reageert op wat er nu is. Iemand typt een vraag en je gaat er meteen op door. Er is nieuws van vanochtend en je verwerkt het. De helft van de zaal blijkt uit een andere hoek te komen dan je dacht en je schuift je voorbeelden op.

Dat is niet alleen prettig voor de kijker. Het is voor jou het snelste onderzoek dat er bestaat. Twintig vragen uit de chat vertellen je meer over wat je publiek dwarszit dan een half jaar nadenken. Als je nooit meer live gaat, droogt die stroom op en gaat je verhaal langzaam over iets anders dan waar je publiek mee zit.

Er is nog iets. Een live-uitzending kan mislukken. Het geluid valt weg, je haspelt, je moet iets terugnemen. Dat is ongemakkelijk en het is tegelijk het bewijs dat er een mens zit. Een gladde opname mist dat bewijs.

Wat je wint

Een opname geeft je regie. Je neemt op wanneer je fris bent, je doet een stuk over als het niet goed gaat en je monteert de stiltes eruit. Je kunt hetzelfde verhaal tien keer uitzenden zonder tien keer een avond te blokkeren. En je kunt op een tijdstip uitzenden waarop je zelf niet kunt.

Voor een verhaal dat af is, is dat een prima ruil. Als je precies weet welke drie vragen er komen, welke voorbeelden aanslaan en waar mensen afhaken, dan voegt live weinig toe behalve risico.

De eerlijke tussenvorm

De vorm die in de praktijk het beste uitpakt: een opname die op een vast tijdstip wordt afgespeeld, met jou live in de chat. Je zegt bij aanvang dat het een opname is en dat je erbij zit om vragen te beantwoorden. Aan het eind zet je je camera aan voor de vragenronde.

Je publiek krijgt dan het beste van beide: een verhaal dat strak zit en een mens die reageert. En jij hoeft niet elke keer opnieuw je verhaal foutloos te vertellen.

Dit vraagt wel iets van je techniek. Niet elke uitzenddienst kan een opname afspelen alsof het een uitzending is. Kan die van jou het niet, dan werkt het ook om de video gewoon te delen via schermdelen, met je microfoon uit. Dat is minder mooi en verder gebeurt er niets ergs.

Waar de grens ligt

De grens is niet of je een opname gebruikt. De grens is of je doet alsof het live is terwijl dat niet zo is.

Dat gaat mis op herkenbare manieren. Je zegt "welkom, wat leuk dat jullie er allemaal zijn" terwijl je het drie weken geleden hebt ingesproken. Je noemt namen van deelnemers die vooraf zijn ingetypt. Er verschijnen chatberichten die er altijd verschijnen, op dezelfde seconde, bij iedereen. Er staat een afteller die suggereert dat de uitzending zo begint en die bij de volgende bezoeker opnieuw op tien minuten staat.

Wie dat een keer doorheeft, gelooft de rest ook niet meer. En mensen hebben het door: iemand stelt in de chat een vraag, krijgt geen antwoord en trekt zijn conclusie. Bij een aanbod aan het eind is dat dodelijk, want dan gaat het over je betrouwbaarheid op het moment dat je om geld vraagt.

Er is geen enkele reden om te doen alsof. "Dit is een opname, ik zit in de chat" kost je één zin en levert je de rest van het uur vertrouwen op.

Hoe je kiest

Een paar vuistregels die het meestal goed doen:

• De eerste drie keer: live. Je weet nog niet welke vragen er komen en welke stukken te lang zijn. Dat leer je alleen door het te doen.
• Onderwerp dat beweegt: live. Regels, prijzen, actualiteit. Een opname van drie maanden oud met een verkeerd bedrag erin is erger dan geen webinar.
• Verhaal dat af is en dat je vaak wilt draaien: opgenomen. Zeker als het een vast onderdeel wordt van je aanbod.
• Je wilt continu aanmeldingen kunnen opvangen: doorlopend. Dat is de vorm met de hoogste opkomst en de minste interactie. Wat je daarvoor inlevert, staat in de vergelijking van de vier vormen.

Wat een opname aan voorbereiding kost

Onderschat het niet. Een uur opnemen kost zelden een uur. Je doet stukken over, je merkt achteraf dat er een deel ontbreekt en je moet monteren. Reken op een dagdeel voor een uitzending van een uur, plus een testronde waarin je hem helemaal terugkijkt.

Daar staat tegenover dat je die dag terugverdient zodra je hem voor de derde keer uitzendt. En dat je draaiboek dan al bewezen is, want je hebt hem live gebruikt.