Een presentatie kun je improviseren. Een uitzending niet. Bij een webinar praat je tegen een scherm zonder dat je gezichten ziet, je moet ondertussen op de chat letten en je hebt een harde eindtijd omdat mensen om 21:00 iets anders doen. Wie dat zonder draaiboek ingaat, loopt uit en eindigt met een gehaast slot.
Een draaiboek is niet je presentatie. Het is een lijst met tijdstippen en per tijdstip één regel over wat er dan gebeurt. Het past op één A4 en ligt naast je scherm, niet in beeld.
De vaste blokken
Bijna elk webinar bestaat uit dezelfde onderdelen, in dezelfde volgorde. Alleen de lengte verschilt.
De wachtkamer, tien minuten vooraf. Je bent al online, met een stilstaande dia met de titel en de starttijd. Je test hardop je microfoon. Wie vroeg is, ziet dat het gaat lukken.
Het welkom, twee tot drie minuten. Wie je bent, waarom jij dit onderwerp behandelt en hoe laat je klaar bent. Die eindtijd is belangrijker dan je denkt: mensen willen weten waar ze aan toe zijn. Meer daarover staat in de eerste vijf minuten.
Het kader, twee minuten. De drie dingen die aan bod komen, plus één ding dat je niet behandelt. Dat laatste voorkomt dat een deel van je publiek het hele uur op iets zit te wachten dat niet komt.
De kern, het grootste deel. Twee tot vier onderdelen. Elk onderdeel begint bij iets wat je publiek herkent en eindigt met een zin die begint met "wat je hieraan hebt is".
De vragen. Apart geblokt, aan het eind of tussen de onderdelen door. Kies vooraf welke van de twee, want halverwege schakelen gaat mis.
Het slot, twee minuten. Een samenvatting in drie zinnen en één volgende stap. Eén, niet drie.
Hoe lang duurt wat
De verdeling die voor een uur meestal werkt: vijf minuten opening en kader, veertig minuten kern, tien minuten vragen, vijf minuten slot. Doe je een aanbod, dan gaat daar acht tot tien minuten naartoe en haal je die uit de kern, niet uit de vragenronde.
Die verhoudingen schuiven met je doel. Een vragenuur is bijna helemaal vragen met een korte inleiding. Een demonstratie heeft langere blokken en minder woorden vooraf. Een interne training heeft een oefenmoment nodig waarbij het even stil is.
Op deze site staat een draaiboekmaker die dat rekenwerk voor je doet. Je vult je duur en je doel in en je krijgt een indeling met kloktijden die je kunt afdrukken.
Kloktijden, geen minuutnummers
Zet in je draaiboek de echte tijd, dus 20:23 en niet "minuut 23". Tijdens de uitzending kijk je op de klok van je computer en niet op een stopwatch die je vergeten bent te starten. Je ziet in één oogopslag of je voor of achter loopt.
Zet er per regel ook bij hoeveel minuten dat blok mag duren. Loop je uit, dan weet je meteen welk blok je kunt inkorten.
Wat je ook in het draaiboek zet
Naast de tijden horen er een paar dingen in die geen inhoud zijn maar die je live vergeet:
- Het moment waarop je de chatvraag stelt, met de vraag er letterlijk in.
- Het moment waarop je de opname start, als je die maakt.
- De ene link die je in de chat plakt, letterlijk uitgeschreven.
- De zin waarmee je overgaat naar je aanbod.
- Wie de chat bemant als dat iemand anders is.
Die laatste is het meeste waard. Praten en tegelijk meelezen in de chat is lastiger dan het lijkt. Als iemand anders de chat doet, spreek dan af hoe hij je onderbreekt en wanneer.
Uitloop is geen ongeluk
Vrijwel elk eerste webinar loopt uit en steeds op dezelfde plek: het welkom en het eerste kernblok. Je bent gespannen, je legt te veel uit en je herhaalt jezelf. De rest van je indeling schuift mee en de vragenronde valt weg.
Twee remedies. De eerste is repeteren met een stopwatch, alleen de eerste tien minuten. De tweede is een uitloopblok: plan je uitzending van een uur op 55 minuten en houd vijf minuten achter de hand. Loop je op schema, dan besteed je die aan vragen.
Op papier, niet op je scherm
Druk het draaiboek af. Op je scherm staat straks je presentatie, de chat en het deelnemersvenster en dan is er geen plek meer voor een venster met je eigen aantekeningen. Bovendien staat het klapperen van een blad papier niemand in de weg, terwijl het wisselen van vensters wel te zien is als je je scherm deelt.
Streep tijdens de uitzending af wat je gehad hebt. Na afloop heb je meteen een aantekening van waar je uitliep en dat is je correctie voor de volgende keer.
Na afloop is het draaiboek nog wat waard
Bewaar het ingevulde exemplaar. De tweede keer dat je hetzelfde webinar geeft, begin je niet opnieuw maar pas je de blokken aan die niet klopten. Na drie keer heb je een indeling die staat en dan pas is het interessant om te kijken of je er een opname van maakt.
Elders op de site
- Van aanmelding naar aanwezig: wat er tussen zit Van je aanmeldingen komt ongeveer de helft daadwerkelijk kijken. Wat een normaal opkomstpercentage is, waarom mensen wegblijven en welke ingrepen echt verschil maken.
- Live of vooraf opgenomen: wat dat met je geloofwaardigheid doet Een opgenomen webinar bespaart zenuwen en tijd, maar er zit een prijs aan. Wanneer live de betere keuze is en hoe je een opname uitzendt zonder je publiek te misleiden.
- Een aanbod doen zonder dat het een verkooppraatje wordt Aan het eind van je webinar iets aanbieden mag, mits je het aankondigt, kort houdt en eerlijk bent over voor wie het niet is. Zo bouw je dat stuk op.
- De opvolging: daar zit de opbrengst De meeste mensen beslissen niet tijdens je webinar maar in de dagen erna. Welke mails je stuurt, wat het verschil is tussen kijkers en afwezigen en wanneer je stopt.